SMART Amalgam Sökümü
Biyolojik Diş Hekimliği
SMART Amalgam Sökümü
Amalgam dolgular yıllarca diş heki ml iği nde standart dolgu materyal olarak kullanılmı olsa da, içerdikleri cıva neden iyle sökülmeleri özel b ir d ikkat gerekt ir ir. B il inçsi zce yapılan b r amalgam söküm işlemi , dolgunun içi ndeki cıvanın buhar ve mi kro parçacıklar hali nde açığa çıkmasına, hastanın ve kl in ik personeli ni n bu maddeye maruz kalmasına yol açab ili r. Smart Amalgam Sökümü (SMART – Safe Mercury Amalgam Removal Techni que), bu ri ski en aza ind irmek amacıyla IAOMT (Internat onal Academy of Oral Med ici ne and Tox cology) tarafından gel iş ti ri lm iş , 2016 yılında bu adla resm ile şti ri lmiş , koruyucu önlemler bütünüdür.
Smart amalgam sökümünün temel amacı, amalgam dolgunun çıkarılması sırasında ortaya çıkan cıva buharı ve parçacıklarının hasta, hek im ve kli ni k personel tarafından solunmasını veya yutulmasını mümkün olduğunca engellemekti r. Klasi k b ir söküm iş lemi nde dolgu doğrudan frezeleni rken, SMART protokolünde rubber dam izolasyonu, yüksek haci mli aspi rasyon, hari ci oksi jen
desteği, hava f iltrasyon si stemleri ve amalgam ayırıcıları gi bi bi r di zi önlem bi r arada uygulanır. Böylece hem ağız i çi hem de kl in ik ortamındaki cıva maruz yeti kontrol altına alınmış olur.
Biyolojik Diş Hekimliği
Kimler İçin Uygundur?
- Mevcut amalgam dolguları çatlamış , kırılmış , kenarlarından sızıntı yapan veya ömrünü tamamlamış hastalar,
- Cıvaya kar şı hassas şyet veya alerj şk reaksş yon şüphes i olan hastalar,
- Metal içermeyen, b iyouyumlu bi r gülüi e geçmek isteyen hastalar,
- Genel sağlık yaklaş ımı gereği vücuttaki toksi k yük b ir ik im in i azaltmak isteyen hastalar,
- Esteti k nedenlerle amalgam dolgularını kompoz it veya seram ik dolgularla değiş ti rmek isteyen hastalar.
Biyolojik Diş Hekimliği
Kimler İçin Uygundur Değildir?
- Ham lel ik dönem inde, özelli kle i lk üç ay olmak üzere, zorunlu olmadıkça amalgam söküm işlemi ertelenmeli di r; çünkü iş lem sırasında geçi ci olarak artan cıva maruz iyet anne adayı ve bebek i çi n r isk oluş turabi li r,
- Emzi rme dönem inde olan hastalarda heki m, işlemi n zamanlamasını di kkatle değerlendi rmeli di r,
- Sağlam, sızıntı yapmayan ve kli ni k olarak sorun olu şturmayan amalgam dolgular iç in ac il bi r söküm endi kasyonu genell ikle bulunmaz; bu hastalarda söküm kararı b ireysel olarak değerlendiri lmeli di r,
- C iddi si stem ik rahatsızlıgı olan veya işlemi tolere edemeyecek durumdak i hastalarda önce genel sağlık durumunun stabi li ze ed ilmes i gerek ir,
N ihai uygunluk değerlendi rmes i her zaman hek im muayenes i sonrası yapılmalıdır.
Biyolojik Diş Hekimliği
Avantajları
- Söküm sırasında açığa çıkan cıva buharı ve parçacıklarına maruz iyeti öneml i ölçüde azaltır,
- Hem hasta hem de kl in ik personeli i çi n koruyucu b ir çalış ma ortamı sağlar,
- Amalgam ayırıcı si stemler sayesi nde cıvanın atık su hattına karış ması engellen ir, çevresel etk iyi azaltır,
- Estet, k olarak daha doğal görünen, metal içermeyen dolgu materyalleri ne geçiş i mkânı sunar,
- B iyoloj k diş heki mliği yaklaş ımı ben imseyen hastalar i çi n bütünsel sağlık hedefleri yle uyumludur.
Biyolojik Diş Hekimliği
Olası Riskleri
- Protokole tam uyulmasa bi le, söküm işlemi sırasında dü şük düzeyde cıva buharına kısa süreli maruzi yet tamamen sıfırlanamayabi li r
iş lem sonrası bazı hastalarda geçi c i hassasi yet, diş eti tahr iş veya hafi f rahatsızlık görüleb il ir, - Yanlış uygulanan veya eksi k eki pmanla yapılan b ir “SMART” iş lem , standart protokolün sağladığı korumayı tam olarak sağlamayabi li r; bu nedenle sert if ikalı, deney imli bi r kli ni kte yaptırmak önemlid ir.
Nad iren, yeni dolgu materyal ine kar ışı b ireysel duyarlılık gel ebi li r.
Biyolojik Diş Hekimliği
Tedavi Süreci
Muayene ve Planlama: Panorami k röntgen ile mevcut amalgam dolguların durumu değerlend ir il ir, söküm sırası ve önceli k beli rleni r.
Koruyucu Hazırlık: Hasta ve kil ni k personel iç in koruyucu önlük, gözlük ve maske kullanılır; hasta hari ci oks jen/hava maskesi takar.
Rubber Dam zolasyonu: İşllem yapılacak d iş, ağzın ger i kalanından lasti k bi r bari yerle izole ed il ir, böylece parçacıkların yutulması veya diğer d işlerle teması önleni r.
Yüksek Hac iml i Asp rasyon ve Hava Filtrasyonu: Ağız iç i aspi ratör ve odaya özel hava fi ltrasyon s istemi eş zamanlı çalı ştırılır.
Kontrollü Söküm: Dolgu, küçük parçalara ayrılarak ve bol su sprey eş liği nde dü şük hızda frezelenerek çıkarılır; büyük parçalar hal inde çıkarmak toz olu şumunu azaltır.
Tem zli k ve Yeni Dolgu: Kav ite tem izlen ir, ardından b iyouyumlu kompoz it veya seram ik b ir materyalle restore ed il ir.
Atık Yönet m i: Çıkarılan amalgam parçaları amalgam ayırıcı s istemle güvenli şek ilde toplanır ve uygun şek ilde bertaraf ed il ir.
Tek bi r amalgam dolgunun SMART protokolüyle sökümü, dolgunun büyüklüğüne ve konumuna bağlı olarak genell ikle 30-60 dak ika sürer. B irden fazla dolgusu olan hastalarda, tüm dolgular tek
seansta deği l, genell ikle b irkaç seansa yayılarak sökülür; bu hem hastanın konforu hem de toplam maruz iyeti ni sınırlandırılması açısından öneri li r. Toplam tedav i süresi , dolgu sayısına göre bi rkaç
haftaya yayılab il ir.
İşllem sonrası iyi leş me genell lkle hızlıdır. İlk b irkaç saat i çi nde haf if bi r hassasi yet veya sıcak-soğuğa kar şı geçi ci duyarlılık h issedi lebi l ir, bu normal kabul edi li r ve kısa sürede geçer. Diş et i dokusu, rubber dam izolasyonu nedeni yle hafi f tahriş olab ili r ancak bu genell ikle 1-2 gün iç inde kend ili ğinden düzel ir. Yeni yerle şti r ilen restorati f materyal in tam sertleş meşi ve diş le uyum sağlaması b irkaç gün süreb il ir.
Biyolojik Diş Hekimliği
Tedavi Sonrası Dikkat Edilmesi Gerekenler
İş lemden sonraki i lk b irkaç saat çok sıcak veya çok soğuk y iyecek/ içeceklerden kaçınılmalı. D iş eti hassas iyeti varsa yumu şak kıllı bi r diş fırçası kullanılmalı. Hek im tarafından öneri lmiş se, vücuttak i olası cıva kalıntılarının atılımını desteklemek amacıyla bol
su tüket im i ve öneri len destekleyi ci ürünler (akt if kömür, klorella vb.) kullanılab il ir. Yeni dolguda b irkaç gün süren haf if hassasi yet dı şında ağrı, şiş li k veya renk değişi kliği fark ed il irse heki mle iletişi me geç ilmeli di r.
Rut in diş kontrolleri ne düzenl devam ed ilmes i, yeni restorasyonun uzun ömürlü olmasını sağlar.